Yoğunluk kavramı nasıl tanımlanır
Aroma yoğunluğu, bir tütünün notalarının ne kadar güçlü algılandığını anlatan bir ölçüttür; nota çeşitliliğiyle karıştırılmamalıdır. Değerlendirmeye yakmadan başlamak doğru olur, çünkü kuru yaprağın ham kokusu size bir başlangıç ölçüsü verir bilhassa tadıma yeni başlayanların gözünden kaçan bir ayrıntıdır. Bu aşamada alüminyum tüplü kutu benzeri tüple korunan bir kutu ile romeo julieta no. 2 tekli benzeri tekli bir çubuk yan yana denenebilir. Soğuk çekişte ağıza gelen koku ne kadar net ise aroma gücü o ölçüde fazla sayılır ve bu basit adım sonraki tüm yorumları daha güvenilir bir temele oturtur. Notu o anda kaydetmek gerekir, zira hafıza kısa sürede kaybolur. Her çubuğu iki kez denemek hatayı azaltır çünkü gürültülü yerlerde ince notalar çabucak gözden kaybolur. Yoğunluk tek başına iyilik ölçüsü sayılmaz; yalnızca gücü anlatır. Bu yüzden ilk denemede acele etmemek ve kriterleri önceden belirlemek en doğru yol sayılır. Ölçüt belli olunca her puro aynı terazide tartılır böylece notlar birbirini destekler. Tadım sırasında telefon uzakta durursa odaklanma artar.
İlk üçte bir bölümden sonuna aroma yolculuğu
Bir çubuğun aroması baştan sona değişir; bu yüzden yoğunluğu tek bir çekişle değerlendirmek doğru olmaz üstelik erken davranıp sonuç çıkarmak sık görülen bir yanlıştır. Başlangıç bölümde koku çoğunlukla yumuşak ve net başlar elbette bu düzen her üründe aynen geçerli olmayabilir. Tüplü kısa puro kutusu benzeri tüplü ve kısa bir çubukta bu evre kısa sürer zira asıl tat çoğu zaman burada saklıdır. Orta bölümde aroma gücü çoğu zaman zirveye yaklaşır ama tonlar koyulaşır hem de çoğu zaman ilk birkaç çekişten çıkarılan sonuç yarım olur. Petit churchills benzeri kalın çaplı bir vitolada bu yükseliş daha yavaş görülür gerçekten bu sebeple yavaş ilerlemek ödüllendirir. Son bölümde ısı arttığından acımsı notalar baskın olabilir nitekim ısınan tütün kendi karakterini ancak ortalarda gösterir. Her evre için ayrı bir not vermek daha tutarlı değerlendirme verir. Bölümlerin sınırı genellikle keskin değildir, o nedenle kabaca üç parçaya ayırmak yeterlidir. Değişimleri fark etmek adına nefes sıklığını sabit tutmak gerekir. Art arda nefes almak sıcaklığı artırır ve tadı çarpıtır.
Beş basamaklı puan ölçeğiyle yoğunluk notu verme
Aroma gücünü sayıya dökmek öznel izlenimi daha net kılar her zaman aynı ışık ile sessiz bir ortam seçilmelidir. Bir ile beş arası uzanan bir ölçek çoğu tadımcı için yeterlidir bu durum tadım notlarını kişiden kişiye daha tutarlı kılar. 1 belli belirsiz aromayı, 5 de damakta baskın duran yoğun aromayı anlatır böylece dikkat bölünmez ve not doğruluğu artar. Petit julietas benzeri ince ve kısa bir çubuk genellikle alt puanlarda yer alır hem de ileride okunduğunda hangi noktayı kastettiğiniz kolayca hatırlanır. Kısa boylu yirmi beşlik kutu benzeri aynı boydaki bir kutu de yumuşak tonları yüzünden yakın bir not alabilir aksi halde aynı ürün iki farklı puan çıkarabilir. Notu vermeden önce en az üç nefes yapmak şarttır öte yandan ondalık puanlar yazmak fazladan bir karmaşa getirir. Skalayı her seferinde aynı tutmak karşılaştırmayı güvenilir yapar. Skalanın ortası en çok tercih edilen puandır, zira ılımlı çubuklar büyük kısmını kapsar. Uç noktalardaki puanlar yalnızca istisnai durumlarda verilmelidir. Bu sayede not defteri anlamlı olur.
Çubuk kalınlığı aromayı nasıl değiştirir
Çap, yanışın sıcaklığını hem de yoğunluğunu belirgin biçimde değiştirir bu nedenle yanış çizgisinin eşit ilerlemesini da gözlemek yararlıdır. İnce bir çubuk daha çabuk ısınır, bu yüzden keskin notalar erken belirir nitekim ince çubuklarda ısı artışı çok daha hızlıdır. İnce çaplı kısa puro benzeri ince ve kısa bir çubukta bu etkiyi kolayca gözlemlersiniz ısınma temposu de tadı doğrudan etkileyen bir etkendir. Kalın gövdelerde duman daha yavaş akar ve aromalar daha geç açılır hem de bu hız tadın okunma süresini daraltır. Romeo julieta regalias londres benzeri bal ve badem tonlu bir kutu bu farkı iyi örnekler kül oluşumu dengesizse yorum kısmına yazılmalıdır. Yavaş yanış aromayı daha ayrıntılı kılar ama şiddetini düşürmez tersine geniş gövdede ısı daha geniş bir alana dağılır. Bu yüzden kalınlığı kayıtlara yazmak unutulmamalı. Farklı kalınlıklarda iki çubuğu aynı oturumda denerken önce dar çaplıyı ardından geniş çaplıyı seçmek iyi olur. Bu şekilde yoğun tat hafif olanın izlenimini gölgelemez. İkisi arasındaki ara süresi yaklaşık otuz dakika tutulmalıdır.
Retrohale ve damak izlenimi nasıl okunur
Lezzet iki yoldan gelir: dildeki tat ve burnun yakaladığı aroma oysa bu iki kanal birbirini besler fakat eş anlamlı değildir. Yoğunluğu dikkatle yorumlamak için bu iki kanalı ayrı yazmak gerekir bu ayrım başta küçük gelse de yorumları oldukça değiştirir. Nefesi dudaktan bırakırken burun yoluyla hafifçe bırakmak retrohale yöntemidir mesela hafif bir nefes aromayı daha zengin gösterir. Short churchills yoğunluğu nasıl benzeri kremsi bir robusto bu denemede koku katmanını belirgin verir üstelik nezle halindeyken yapılan değerlendirmeler sağlam sayılmaz. Short sports gibi ince bir çubuk ise kuru notayı daha hızlı geçirir sert bir nefes ise ince notaları örter. Güç dilde zayıf fakat koku tarafında yüksek olabilir benzer biçimde çok sıcak bir yemekten sonra algı körelir. Bu iki izlenimi yan yana koymak öğretici olur; İki puanı ayırmak kafa karışıklığını önler. Yeni başlayan tadımcılar için önce burundan algılanan ipuçlarına odaklanmak daha kolaydır. Zamanla damak tarafı de ayrıntı vermeye başlar. Değişik kokuları isimlendirmeyi alışkanlık yapmak hafızayı güçlendirir.
Tadımdan önce damağı sıfırlamanın yolları
Damak yorulduğunda yoğunluk olduğundan düşük hissedilir ayrıca öğün arasında deneme yapıyorsanız bu ayrıntı daha da önem kazanır. Dolayısıyla her denemeden önce oda sıcaklığında bir yudum su içmek yararlı olur bu basit önlem aroma gücünün olduğu gibi görmenizi mümkün kılar. Geniş çaplı puro kutusu gibi geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu deneniyorsa sade soda daha uygundur zira yorgun bir damak en belirgin aromayı dahi soluk hissettirir. Sade kahve kavrulmuş tonlarını öne çıkarır, tatlı içecek ise notaları gölgeler üstelik buzlu içecekler damağı uyuşturur hem de aroma algısını düşürür. Puritos serisi nasıl içilir gibi ince ve beşli bir pakette kuru tütün notası suyla daha net anlaşılır o nedenle temizlik adımı atlanmamalıdır. Yanındaki içeceği her tadımda aynı seçmek kıyası korur nitekim yoğun şekerli sıvıdan sonra baharatlı notalar gerçekte olduğundan sert görünür. Doyduktan hemen sonra değerlendirme denemek doğru olmaz. Kahve ve su haricinde sade çay de kullanılabilir; asıl mesele seçimin sade olmasıdır. Damak temizlendikten ardından iki üç dakika ara vermek iyi sonuç verir. Aceleyle başlanan değerlendirme çoğunlukla eksik sonuçlanır.
Küçük çubuklarda aroma nasıl okunur
Sigarillo formatında içim kısa olduğundan yoğunluk değişimi daha dar bir aralıkta yaşanır üstelik ilk izlenim bu ölçülerde hızla kaybolabilir. Dolayısıyla ilk çekişler ile son çekişler arasındaki farkı yakalamak özen ister bu sebeple küçük bir çubuk büyük boy bir ürüne göre daha dikkatli incelenmelidir. Club kalınlığında sigarillo benzeri club kalınlığında bir çubuk orta bölümü uzatır ve yoğunluğu gözlemeyi kolaylaştırır çünkü her nefesin payı daha büyüktür. Tadımda 20 mini sigarillo gibi mini ölçü ise sedir tonunu çabucak gösterip biter çünkü değişim uzun süre değil birkaç çekişte olup biter. Mini ölçülerde iki adet denemek tek denemeden daha güvenilir izlenim verir bu sebeple düzenli ve eşit aralıklı çekiş tercih edilir. Kutu kokusu yakmadan önceki ilk notu belirler bu nedenle not almayı çubuk yanarken değil bitişten hemen sonra yapmak kolaylık sağlar. Bu izlenimi ayrıca kaydetmek yararlıdır. Ölçü kısaldıkça tat ayrıntısı daralır, fakat güç algısı aynı kalabilir. Bu nedenle sigarillo notlarını büyük boy notlarıyla birebir karşılaştırmamak daha doğru olur. Ayrı bir sayfa kullanmak işe yarar.
Tadım defteri tutmak ve aynı çubuğu tekrar denemek
Bir defalık bir deneme aroma gücü hakkında güvenilir bir fikir sunmaz demek ki her deneme bir öncekinin üzerine eklenir. Günün yorgunluğu, oda kokusu ile zaman algıyı etkiler bu düzen üç dört tadımdan sonra belirgin katkı sağlar. Bu yüzden basit bir not defteri tutmak işe yarar yoksa aynı aromalar her seferinde yeniden keşfedilir. Tadımda 20 aniversario benzeri yıl dönümü sürümü bir puro farklı günlerde denendiğinde kakao tonu aynı kalıyor mu anlaşılır ayrıca aynı çubuğa geri dönüp bakmak ilerlemeyi ölçmenizi mümkün kılar. Bastiones kutusu yoğunluğu nasıl gibi koyu ve kalın gövdeli bir kutu de aroma notunun ne kadar sabit kaldığını gösterir bu durum zaman kaybına neden olur. Saat, çubuk adı ile puan tabloya girilmelidir gerçekten ilk notlar ileride açıldığında ilginç sapmalar barındırır. Puanlar arasında iki puandan fazla fark çıkıyorsa şartlar gözden geçirilmeli. Haftalar içinde kendi ölçütünüz oturur. Defterde kısa ifadeler uzun anlatımlardan daha kullanışlıdır. Mesela orta bölüm belirgin sedir tonu şeklinde bir kayıt tatmin edici sayılır. İleride okunduğunda net kalmalıdır.
Gövde ile aroma yoğunluğunu birbirinden ayırmak
Gövde, dumanın damaktaki ağırlığını tarif eder; aroma gücü ise tatların belirginliğidir zira bu iki ölçüt aynı yönde ilerleme göstermek zorunda olmaz. Bu iki kavram sıklıkla birbirine karıştırılır, hâlbuki ayrı değerlendirilir bu iki kavramı ayırmak sonuçta daha dürüst bir değerlendirme doğurur. El principe aroma profili benzeri küçük boy, yumuşak bir puro hafif gövdeli olsa da sütlü kahve tonunu net verebilir mesela ağır bir içim sönük bir tatla gelebilir. La cabaña gibi dengeli bir kutu ise orta dolgunlukla sedir notasını güçlü tutar üstelik dolgun bir içim aromasız de olabilir. Yani yumuşak dumanlı bir puro yüksek aroma sunabilir tersi durum da mümkündür. Farkı görmek için iki ayrı not yazmak yeterlidir bu nedenle tek kelimeyle güçlü demek yerine ikisini ayrı yorumlamak önerilir. Gövdeye bakıp aroma gücünü hesaplamak yanıltır. Aynı gövdeli iki ürün arasında yoğunluk ayrımı aramak ince bir iştir. Bu yeteneğin ilerlemesi sabır ile düzenli kayıt almayı gerektirir. Sonuçta en iyi ölçüt kişisel tercihiniz olacaktır.
Ortam, nem ve sıcaklığın aroma algısına etkisi
Ortam, yoğunluk algısını en az tütün kadar şekillendirir yani en iyi tadım şartları değiştirmemekle başlar. Fazla kuru bir havada tütün hızlı yanar ve keskin tonlar öne geçer bu sebeple ortam koşullarını da deftere eklemek yararlıdır. Çok nemli ortamda de duman tıkanır hem de lezzet silikleşir sıcaklık ise tütünün yanma hassasiyetini değiştiren başka bir etkendir. La prado gibi ahşap kutulu bir purosunu tadarken ahşabın koruduğu durumu dikkate almak gerekir aksi halde iki ayrı günde çıkan not farkı çubuktan sanılabilir. Magnífico onlu kutu nasıl içilir gibi orta gövdeli onlu bir kutu aynı koşullarda karşılaştırılırsa fark net okunur tadım günü planlarken bunu hesaba katın. Temiz hava odadaki kokuları dağıtır, yoğun koku ise koku duyusunu şaşırtır hâlbuki asıl etken çoğu zaman odadaki hava veya koku çıkar. Tadımı her seferinde benzer koşullarda tekrarlamak en güvenilir yoldur. Havasız bir ortamda koku birikirse ikinci çubuğun aroması hatalı okunabilir. Kapı açıklığı bırakmak genellikle yeterlidir. Hava akımı fazla güçlüyse kül düzeni şaşar.